bijlage 20.4.a bij

20.4 Het werk van Erich Neumann

 

Matriarchaal en patriarchaal

 

Stamverbanden

In cultureel-antropologische zin kunnen we de ontwikkeling van het kleine kind herkennen in de inrichting van matriarchale stamverbanden:
In matriarchale situaties vinden we een sterke onderlinge binding tussen de vrouwelijke leden van de clan. Los daarvan bestaat er, min of meer geïsoleerd, een mannengroepering, waarin het Ik-besef van de jongen aanvankelijk opgaat in de mannengroep en daar resoneert op het clanbewustzijn. Bij gevorderde leeftijd ontwikkelt zich dan een meer individuele vorm van het mannelijk Ik, dat kan uitmonden in een functie voor de groep als geheel, bijvoorbeeld als de wijze groepsoudste. Het hieraan ontleende Ik-besef blijft echter geworteld in het collectieve stamverband.

 

Het wetenschappelijke bedrijf

Hierbij is trouwens interessant, dat we uit het matriarchale tijdperk vrijwel niets weten: men schreef toen nog niets op. De geschiedschrijving begint pas bij het Ik (dus bij de intrede van het patriarchale tijdperk), omdat daarin de dingen worden ervaren als iets dat naast en buiten het eigene aanwezig is: De omgeving wordt opgemerkt als een niet-Ik en beschreven als een verschijnsel dat zich los van onszelf om ons heen voordoet. Het hele wetenschappelijk bedrijf is feitelijk gebaseerd op deze mannelijke werkelijkheidsopvatting, die voortkomt uit het primaire Ik en diens waarnemingen. Deze opvatting stoelt op de uit-één-zetting (7.1, 10.2) van een Ik tegenover een niet-Ik. Alle ontwikkeling komt voort uit deze dualiteit. Daar tegenover vindt er in de matriarchaal-symbiotische eenheid geen ontwikkeling plaats, omdat daarin simpelweg niets gebeuren kan.

 

Het Ik

Zo zien we, dat bij de totstandkoming van een horoscoopfiguur en overal elders waar kennis wordt verworven, het Ik deze functie heeft: Het functioneert als op zichzelf staande en zelf-reflecterende entiteit, terwijl het in zijn afgescheidenheid onvermijdelijk artefacten teweeg brengt in de opvattingen die het voordraagt.

-.-.-.-

 

literatuurlijst, onderwerpen per pagina, woordenlijst, afbeeldingen,

tabellen en schema's, blauw gemarkeerde teksten