Reis over de Aarde

 

13.5

bladzijde 5 van 8

 

Een andere levenshouding

Waar wij onszelf vormen tot afscheiding, daar gaat de Balinees in op het leven.
Ik leerde er dat offeren niet zozeer een kwestie is van zelf genoeg hebben en zat zijn, zodat je van hetgeen je over hebt iets kunt weggeven zonder te hoeven afzien, maar dat offeren, dat gebaar van je af maken, door de dagelijkse handeling een ander bewustzijn in je  oproept, je bestaan in een ander perspectief plaatst en jezelf in een andere verhouding tot het leven plaatst.

Maar ik maakte ook mee, dat een Balinees zonder familie simpelweg verloren is. Niemand zorgt voor hem. En omdat hij niet voor zichzelf opkomt, gaat hij vroeg of laat simpelweg ten onder. Het is erbarmelijk om de toestand aan te zien waarin zo iemand verkeert. Maar de omwonende Balinezen raakt het niet zo. Het is immers allemaal karma, zo redeneren ze.

 

Ik en denken

Zoals gezegd kent de Balinees zichzelf niet als een afgescheiden individu. Merkwaardigerwijs brengt dit met zich mee, dat hij niet zelfstandig denkt. Hoewel hij een behoorlijke opleiding heeft gekregen, genoeg feitenkennis bezit en uitstekend een beroep kan uitoefenen, denkt hij niet voor eigen rekening; hij handelt volgens de tradities. Met onverwachte situaties weet hij dan ook geen raad. De impuls om zich onafhankelijk op te stellen ontbreekt. (10.2) Zijn innerlijk systeem wordt "blanco".

Deze ik-loze cultuurvorm was voor mij een eye-opener en deed mij met nieuwe ogen kijken naar onze Westerse ik-instelling.

 

Het mediterrane gebied

Wanneer we dan na deze ervaring wegtrekken uit de tropen treffen we na de savannen, steppen en woestijnen in het mediterrane gebied opeens een manifest Ik-besef aan. Hier, in de landen rond de Middellandse Zee, speelde zich de wordingsgeschiedenis van de westerse mens af.
In dit warme en bruisende mediterrane exposeert het Ik zichzelf voluit. Italië kende de macht van de Medici's, en nog steeds die van de clerus en de maffia. Zij toont zich verheven in de onvergankelijke schoonheid van kunsten en wetenschappen en dramatiseert zichzelf in opera's.

De Spanjaard is minder open dan de Italiaan en heeft meer de neiging alles op zichzelf te betrekken. Uit de geschiedenis kennen we Spanje in trots, heerszucht en werelddominantie. De zuidelijke passie kreeg hier vorm in de typische solistische Spaanse dans en de even solistische stierengevechten. In beide zien we het Ik letterlijk om zichzelf heen tollen. En de oude Grieken hadden - als eerste - belangstelling voor het individu en het zelfstandig denken en benoemden - ook als eerste - de democratie.
In deze karakters zijn naast veel zonnigheid ook saturnale kenmerken te zien. Het Ik manifesteert zich gericht naar buiten en heeft voor zijn bevestiging de spiegel van de omgeving nadrukkelijk nodig. De stierenvechter zonder publiek is niemand; hetzelfde geldt voor de operazanger.

Ook in de Arabische landen spelen macht en eer een dominante en alles bepalende rol in de cultuur als Ik-ervaring.

 

 

literatuurlijst, onderwerpen per pagina, woordenlijst, afbeeldingen,

tabellen en schema's, blauw gemarkeerde teksten